Truyện ngắn in TC GĐ
Bấc về.
Sương mù như băng lấy mắt. Người đàn bà lần đất đi cho
kịp phiên chợ sáng. Gánh rau cải chồi đã úa vàng vì thiếu nước và vì sương
muối. Chẳng ai bu quanh như cảnh chợ xưa.
Là vùng đất vắng, hàng chục cây số
vuông chẳng có người ở. Từ ngày có quyết định tách huyện Lâm, thành lập huyện
mới, người ta đổ về, những miếng đất nông nghiệp, lâm nghiệp nhanh chóng đổi
màu bìa thành đất thổ cư. Khu trung tâm là sự chen chúc của những ngôi nhà
vuông vức như những chiếc hộp mì tôm, quăng trên những miếng đất cũng được xắt
khúc vuông vức. Hai cái vuông chằn chặn tạo thành một cái chướng. Cái chướng ấy
đập quất vào nền kiến trúc chỉ thực sự phát huy khi được trả công. Tất tật đều
là dãy một. Đằng sau mênh mông chó ỉa và cỏ dại. Một sự hỗn mang khó bảo. Người
ta cho nhau những cái địa chỉ mới toe: Khu văn hóa trung tâm huyện lị E o! Cái
khu trung tâm chồng đống chồng khê những người là người. Nhà bên này bán hàng
bên này cho nhà bên kia. Nhà bên kia lại bán hàng bên kia cho nhà bên này. Sự
sầm uất kéo dài khoảng chừng một tiếng hú rồi tắt ngấm bởi một cánh rừng hoang,
thâm u, trù mật. Thứ bảy, chủ nhật, trừ vài ngôi trường đang kỳ chạy đua phổ
cập, toàn khu trung tâm còn lại những xác nhà khóa trái, chẳng có giá trị gì.
Người ta vào những ngày hành chính, rồi ra để hít thứ không khí đầy đủ, xô bồ.
Tạm trả thị trấn lại cho hoang vu và tiếng lũ côn trùng kêu cóc cáy.
Người đàn bà chống cằm, ngồi lên
chiếc đòn gánh cong như tấm lưng còng, nhẵn thín, nhìn trân trối vào những bước
chân lạnh lùng bước qua ánh mắt mời gọi. Lâu lâu, một vài người đến xới tung
gánh rau già lên rồi bỏ đi. Người đàn bà không nói một lời. Từ ngày bà xuất
hiện ở chợ này, không ai thấy bà nói một lời. Bán gì, trả giá bao nhiêu tự
người mua trước sau định liệu. Có tiếng xe u oát gầm sòng sọc dưới chân dốc
Mèo. Ai đó thốt lên: “Phệ vào các bác ơi”. Đúng rồi, lão Phệ vào. Lão Phệ làm
nghề đồ tể ở thị trấn huyện Lâm. Tách huyện, lão bán đàn bò sắm chiếc u oát hai
cầu, hằng ngày chở rau quả, mắm muối, xăng dầu, kim chỉ… vào E o bán. Chưa kịp
dừng bánh, người ta đã nhảy ào lên thùng xe không mui, không cửa, vần những bao
tải rau cải bắp dập nát xuống đất để nhận phần. Các thứ tạp hoá khác, quán nào
cần thì đặt, còn rau mang vô tư, không bao giờ ế. Họ phòng mưa. Chỉ cần một
trận mưa nhỏ là cả tuần nắng xe mới đi lại được. Ở đây toàn viên
chức, không ai tăng gia ngoài người đàn bà câm. Lão Phệ mà ốm là cả huyện ốm lơ
ốm lửng. Người ta mong lão như mong một thứ bùa. Lão vừa bán hàng, nói năng
văng mạng: “Không mua thì ra chợ Lâm, từ giờ cấm mày lại gần”. “Thôi mà bác, em
lỡ lời mặc cả. Em xin lỗi!”. Lão thách những thứ bất khả kháng. Đắt gấp rưỡi,
chứ gấp đôi gấp ba cũng còn lãi hơn vượt sáu, bảy chục cây số ra Lâm.
Quăng chiếc xe lem luốc ngang đường,
lão Phệ leo vào một quán phở bò nước lợn chênh vênh trên ta luy, nhưng lại đề
là phở bò Nam Định. Lão chửi chủ quán leo lẻo: “Phở mới phọt, chẳng ra cái đéo
gì nhưng thích chơi sang. Cho một tô gấp đôi để lấy tí ca-lo đánh nhau với
đường”. Mẹ chủ quán trăm sự nhờ cả vào lão Phệ nên vâng dạ tíu tít. Ở đây
chưa có ba toa. Vài người làm nhưng rồi dẹp vì không bao giờ bán hết một con
lợn. Người dân quen ăn cá khô và mắm tôm bánh. Họ đi bộ nửa ngày đường xuống
mua cuộn chỉ về thêu chứ không ai xuống để mua cân thịt. Ăn sáng xong, lão sà
vào quán gội thư giãn vắng như có dịch. Cô chủ trẻ, mới đến từ một phương nào
xa lắc, thủng thẳng xách xô ra suối. Một lớp băng mỏng bám vào những bụi cỏ
quanh bờ. Lão phệ chửi kiểu làm ăn thời tiết nửa mùa, cô chỉ cười. Để có mươi
ngàn ăn qua ngày, cô phải cười với cái đầu lần nào cũng bê bết bùn đất, bã rau
cải thối và nước làm lông lợn. Cười cả với cái ánh mắt vuốt ve, mơn trớn và láo
xược nữa.
Cận trưa, xe lão Phệ hú một hồi còi
dài. Lũ lượt xách ra những măng khô, mộc nhĩ, da báo, thóc thơm, mật ong
rừng... Có thứ bán thẳng cho lão Phệ. Có thứ gửi ra Lâm, ra thành phố bán được
bao nhiêu tốt bấy nhiêu, vì ở đây cũng mua rẻ như xin. Tiếng xe của lão lại tắt
ngấm phía bên kia chân dốc Mèo. Bà câm vẫn bó gối ngồi nhìn mặt trời không đủ
sức vạch đám mây mù đặc quánh. Thi thoảng bắt gặp luồng gió đưa mùi bánh rán từ
góc chợ thoảng lên, thơm rợn. Cuối cùng cũng có bà hàng đậu đến, bỏ lời thanh
minh vào gió: “Lợn hôm nay chẳng có gì ăn” rồi mang cả gánh rau và người đàn bà
đi. Gió bấc quật từng cơn vào lưng áo rách. Bên kia biên giới có tiếng súng,
nước bạn không cấm săn bắt thú rừng.
***
Cô gái trẻ nằm bẹp trên chiếc sạp
tre cuối lều. Sắp đến ngày vượt cạn, bụng cô trồi lên những cú đạp mạnh mẽ. Nhờ
trời, cái thai khỏe vì rau cỏ và vì sự im lặng. Người đàn bà mang về một gói mì
tôm “cởi truồng”. Cô gái uể oải nhóm bếp. Cái bếp lạnh khó bắt lửa. Bát mì rẻ
tiền bốc mùi ngai ngái. Không còn nghén nữa nên cố nuốt cũng vào. Ăn xong, cô
gái vác cuốc lên vai. Người đàn bà giằng lại.
Năm cô học lớp 10, hắn đến. Bao
nhiêu viện phí của cha cô, hắn chi trả hết. Thế rồi cha cô vẫn chết. Cô vẫn ngã
vào vòng tay hắn để trả ơn. Trước đó, Hải đã đến, mãi mới nói được mấy lời:
“Đừng! Hãy để trời định… Như thế là tự giết mình”. Cô gái lắc đầu. Hải bỏ chạy,
ra tới ngõ còn ngoảnh tiếng lại: “Em giết cả tôi!”. Rồi Hải mất tích. Bố đứa bé
cũng mất. Cô gái đi bộ nửa ngày ra để tang. Bố mẹ, họ hàng hắn giật tấm áo sô
và vành khăn trắng trên đầu cô xuống: “Đợi đến khi mày sinh được thằng con trai
lành lặn, ra để tang nó chưa muộn”. Cô là người thứ sáu. Năm người đàn bà kia
đều đã chết, để lại cho xã hội năm đứa bé gái không một mảnh tương lai... Lành
lặn ư? Khó hiểu! Cô cũng nào có được lành lặn mà sống...
***
Bố phát bệnh, biết chuyện hắn, mẹ đã
cầu xin cô hãy vì bà, vì bố… Có lúc bà tru tréo là cô bất hiếu. Bà khóc giá như
bố cô không ra chiến trường, không bị tàn phế thì bà đẻ thêm vài đứa nữa để
cậy: “Nuôi khổ nuôi sở để rồi nó mặc cho chết”. Mẹ cô quấn lấy hắn. Bà mở đường
cho hắn đến cô. Gã “con rể miệng”, gọi mẹ ngọt như cắt.
Hắn con một. Bố hắn là giám đốc một
doanh nghiệp tư nhân giàu có. Hắn vào huyện biên giới này là vì bố hắn trúng
thầu một dự án tái định cư đồ sộ. Cô là hoa khôi thanh lịch, ba năm liền do
Đoàn trường liên cấp 2 - 3 tổ chức. Cô đẹp. Nét đẹp nền nã, dìu dịu. Cặp mắt
như hồ nước, đắm đuối trong đó bao xác bì hồn cốt. Bố cô giáo dục bằng “quân
lệnh” nên hầu như cô không kết bạn trai. Học xong là về, tay vườn, tay bếp.
Chuyện đôi mách thường ngày ở xóm, người ta nói cô là con một, nhưng là của
độc. Có một không hai.
***
Thi thoảng cô lại lôi tấm giấy gọi
nhập học chuyên ngành ngữ văn của trường đại học sư phạm I ra xem, rồi khóc.
Tiếng khóc lần nào cũng bị ngậm vữa ra trong họng, không phát thành lời. Hồi
còn bé, cô thường nghe bố ước, giá như họ nhà mình có một người đỗ vào đại học.
Chỉ cần đỗ, rồi thôi. Không học được là do hoàn cảnh. Thi đỗ là thể hiện tư
chất giống nòi. Cô nuốt cục bọt nhão nhoét âm thanh xuống thực quản. Ngôi nhà
rùng mình sau một cơn gió. Mưa dai nhách như đứa trẻ nô nhây. Cây chuối già
thối rễ đổ ập xuống con đường mòn cỏ úp. Mẹ cô mặc mưa vun xới cho mấy củ xu
hào còm xơ xác, chờ tết.
Mẹ cô không nói kể từ hôm bố đứa bé
chết. Cô thì câm ngay từ khi mang thai. Mọi lời nói với cô đều trở thành đồ
thừa và vô nghĩa. Câm lại, thấy mình thanh thản lạ lùng. Cô và mẹ cô đã quá
quen nói bằng hành vi. Mười tám năm quấn quýt bên nhau, giờ câm càng quấn quýt.
Người đàn bà cũng tự đày mình bằng việc không nói. Sự sám hối dồn vào cái cuốc,
cái cào. Mảnh đất cằn cỗi không phải cứ nước, phân, cần, giống mà cây thòi lên
được. Cuộc sống như bị chính hai bàn tay và cái đầu bóp méo.
Khi còn sống, thỉnh thoảng hắn đến
để nhắc lại hợp đồng mà hắn và cô đã kí. Cô mang thai, hắn chi một trăm triệu.
Nếu đẻ cho hắn thằng con trai lành lặn, hắn nuôi con, chăm sóc mẹ và chi ra cho
gia đình cô năm trăm triệu. Cô có tiền để trả những khoản nợ mười năm trời chữa
trị bệnh hoại tử bộ phận sinh dục cho bố. Không còn cảnh các chủ nợ vài hôm lại
kéo đến. Mẹ con cô co bẹp vào xó nhà, câm bặt. Những cái tát, cú đạp nẩy lửa
cũng không cạy được hai hàm răng của hai người đàn bà đã quên dùng khẩu ngữ.
Bọn họ đập phá tanh bành mọi thứ rồi bỏ đi…
Hồi cô vừa mới quen hắn, người giúp
việc của bố hắn nói, mẹ hắn cho bố hắn đi ngoại tình để lấy thêm đứa con nữa,
mà sao mãi không được. Chắc trời chỉ cho thế. Hắn được nuông chiều từ bé, đua
đòi hút chích rồi dính ết. Bố hắn điên tiết đuổi hắn ra khỏi nhà. Thiếu hút,
hắn ăn trộm, trấn lột. Bố hắn vác tiền đi chuộc. Mẹ hắn bảo: “Thà nuôi cho nó
chích, mất tiền nhưng không mất mặt”. Và thế là hắn được thả phanh trác táng
trong sự cung phục của hai kẻ thân sinh già nua... Kể xong chuyện nhà chủ,
người đàn bà ấy khuyên cô: “Cháu tránh xa nó còn kịp”. Có người thương cảm hỏi
cô, tại sao biết thế rồi mà vẫn nhắm mắt lao vào? Cô không nói. Kẻ khác sỗ
miệng: “Hám tiền! Đáng đời!”. Cô im lặng, không nói mà cũng chẳng khóc. Gió mang
những cay nghiệt đi xa khỏi tai cô.
Gió bấc quăng mình vào vách núi ầm
ập. Căn lều nhỏ, tranh phên dựng ngược lên như con nhím giương lông dọa dẫm kẻ
thù. Người đàn bà câm ráng hết sức vực đứa con gái môi mắt tái nhợt, đang cơn
đau đẻ lên chiếc xe bò, gò lưng kéo ra bệnh viện huyện. Mấy đứa trẻ trâu nhúng
tay vào giúp cái xe bon hơn. Tất bật không một tiếng rên. Không một lời nói.
Chỉ có gió vẽ những vòng cô độc trên đầu đoàn người khập khiễng và rời rạc.
***
Đứa bé trai kháu khỉnh nằm mút ngón
tay chùn chụt trong chiếc mẹt, đặt dưới hiên nhà. Một chiếc Land Rover sáng lóa
mắt, lao sập vào sân. Bụi lợp một lớp mỏng lên mặt thằng bé. Người đàn bà khoác
áo da cá sấu bước xuống, thận trọng tiến về phía chiếc mẹt. Ngắm thằng bé hồi
lâu, bà ta thả xuống đó một cục tiền, rồi bế thốc thằng bé chui vào xe. Chiếc
xe hắt một vệt khói xanh lét, quay đầu. Cô gái xuất hiện như mọc dưới đất lên,
đứng ngáng ngang lối, tay cầm cái liềm cắt cỏ sắc lạnh đặt vào cổ mình. Người
đàn bà ban nãy dùng dằng bế thằng bé trả lại cái mẹt. Cô gái vẫn không rời liềm
khỏi cổ cô, cho tới khi người đàn bà lạ nhặt cục tiền cất vào túi. Cô gái quăng
liềm chạy ào lại phía con. Chiếc xe lao đi, để lại một vệt bụi đỏ, cuộn từng
vòng tròn rồi vượt biên sang phía bên kia.
Bà câm nghe lỏm được câu chuyện ngồi
lê của các nhân viên sản khoa rằng thằng cháu bà không bị ết. Bà mừng quá, vụt
gọi tên con gái: “Hương ơi!”. Rồi như phạm nguyền, lăn đùng ra đất nằm thực vật
đã mấy tháng nay. Nhà còn mỗi tiếng khóc của thằng bé làm chủ.
Không lâu sau, chiếc xe Land Rover
bóng nhễ quay lại. Đi bên cạnh người đàn bà sang trọng mặc áo da cá sấu, là ông
nội thằng bé. Ông rón rén bước vào nhà, rón rén ngồi xuống chiếc chõng tre mọt
nhức, lên tiếng:
- Con à! Ta chỉ có mình thằng Phi, mà nó
thì hư hỏng. Việc tốt duy nhất nó làm được là đẻ cho ta đứa cháu trai. Con bỏ
lại tất cả, theo ta, ta sẽ lo cho mẹ con con hơn người.
Ngôi nhà trở lại câm lặng. Chiếc
Land Rover nhẫn nại đi về thành phố. Trên xe, người đàn bà cằn nhằn:
- Đã bảo kêu đầu gấu vào trấn quách
thằng bé. Nhẹ nhàng!
- Không được, là con người với nhau.
- Người gì cái loại...
- Cứ chờ thêm vài bữa, cô gái cùng
đường, nghĩ lại…
***
Bẵng đi hơn tháng, ông Phan lái
xe quay vào E o. Ngôi lều trước đây ba bà cháu, mẹ con cô gái ở chỉ còn một
đống than đen buốt. Giữa nền là ngôi mộ mới đắp, không bia, không rào. Ba chiếc
chân hương bị mối ăn đổ về ba phía. Gió nàng Bân chỉ đủ thốc chiếc cà vạt ca rô
đỏ lên quá vai. Ông Phan vội vã đánh xe ra thị trấn huyện E o. Ai cũng lắc đầu.
Bà hàng đậu tỏ vẻ biết hơn cả:
- Hình như cô ấy địu con trẫm mình
xuống sông E o. Thợ sơn tràng bảo thế.
Bọn trẻ trâu cãi lại, bởi lần đầu
tiên chúng nghe được tiếng cô gái:
- Đếch phải. Cô ấy bảo thằng bé: “Con
là của riêng mẹ, đây là quyển sổ ghi nợ của ông ngoại, mẹ giữ hộ thôi. Mau lớn
nhanh rồi trả nợ thay ông con nhé”...
Bọn chủ nợ của cô gái nghe tin ông
Phan vào E o, kéo bu lại như thể mọi trách nhiệm đều là của ông vậy. Ông Phan
gật đầu rồi vứt ra một ca táp tiền. Cơn gió bấc cuối mùa hơn hớt thổi. Lạnh bủa
tứ bề.
M.A 8.10.2008
