BỆNH HOẮNG

     Có một người, may mắn sau bao nhiêu năm cầm bút, được chọn làm giám khảo cuộc thi văn học uy tín, hôm qua gọi điện cho tôi phàn nàn về một người bạn. Người bạn của anh gửi về dự thi mấy cái xoàng xoàng, thế rồi từ đó, ngày nào, đêm nào, thậm chí là cả khuya nào cũng gọi mấy chục cú điện thoại, ngoài chuyện hỏi han sức khỏe, chúc tụng mấy câu vu vơ, thuộc vào hàng “nghệ thuật xã giao” ra thì, y như rằng là, đề cập đến giải thưởng.

       Cách nay không lâu, một người bạn khác cũng nhăn nhó: Hắn cùng 3 người nữa được đề cửu vào diện nguồn chức hiệu phó của một trường làng, vậy mà cả tháng nay, hắn đeo kính, cắp cặp, đi theo đít từng cán bộ công chức, nhắc nhở, chỉnh đốn,… Hơn nữa là “gián điệp”, chuyên cung cấp thông tin bên lề, thông tin đời tư, con gà, cân muối… cho hiệu trưởng, và sẽ chẳng hiểu được là sao dạo này, các thầy cô trong trường lại đồng loạt bị nhiễm… dịch cười(!)

       Tôi phát động một cuộc gặp gỡ, để mang chuyện này ra đàm thoại cho ngã ngũ một cách gọi, vừa hạ cốc bia xuống, chị bạn làm BTV của một tờ báo danh giá bảo, bệnh ấy gọi là bệnh HOẮNG, thường xuất hiện ở những người mới có tí… “nổi”. Chị có hai cộng tác viên tiêu biểu, một là: Mang bài đến tòa soạn là mặc cả: “Bất cứ giá nào cũng phải dùng”. Mẫu này là mẫu dẵm (…) quan lớn. Hai là: Cứ được in một bài là y rằng có chuyện: “Sao nhuận bút của tôi thấp hơn của ông… Tỉnh ủy viên? Sao lại sửa chữ này của tôi? Trình độ biên tập thế này thì…”. Mẫu này là của hạng anh Chí, có người gọi là… trình độ tiêu tiền lẻ!

       Giời ôi, sợ quá!

        Đến như cái ông giáo sư Ngô Bảo Châu đã từng làm cả nhân loại ngưỡng mộ, mà có người còn chưa hoàn toàn nhất trí gọi ông là “ngọc Việt”; “kim cương Việt”… nữa là. Đằng này, chỉ là một thằng bé mồ côi phải ở trong hang đá, được  một cô giáo mang về nuôi, sau này nó đỗ vào một trường cao đẳng sư phạm. Về cảm xúc, có người không kìm chế được đã gọi thằng bé ấy là “NGỌC TRONG ĐÁ” vì sự nỗ lực (chưa thấy dấu hiệu nào của sự phi thường) của nó; tuy nhiên nôm na môi miệng thì được, còn viết thành văn bản thì e, cái danh phong “NGỌC TRONG ĐÁ” ấy có vẻ… ngoa quá. BBT quyết định tôn trọng tác giả bằng cách, vẫn để nguyên nhưng in nghiêng chữ NGỌC (NGỌC… TRONG ĐÁ) là muốn nói, tít quá to, nội dung thì lại quá bé, dù chưa phù hợp bằng… quẳng đi, nhưng cũng tạm chấp nhận được, vì văn học thì luôn tồn dư phản biện; tuy nhiên, nhìn đi nhìn lại nó vẫn giống như mặt tô son trát phấn, nhưng lại mặc quần thủng hậu(!) Tác giả nọ, vừa xong, sau khi BBT chọn trong nhiều cái lờ nhờ để in một cái, đã lồng lên về nhuận bút cao - thấp, những người có trách nhiệm còn đang đợi chị ta phát ngôn ở nơi chính thống để chiếu cố thì giờ, vừa được dùng một cái tầm tầm đã lại… hoắng lên ở những chỗ không mấy uy tín về văn học!

       Anh bạn làm công tác thi đua khen thưởng tỉnh, khẩn khoản nhờ bạn bè xem có manh mối việc làm gì thì xin cho anh một chân, anh bỏ nghề. Hỏi anh, làm thi đua khen thưởng xưa nay được ví như “Viện điều dưỡng”. Suốt ngày tiếp cận với những điều tích cực: thi đua; phấn đấu; tốp đầu; tấm gương; tiêu biểu; đại diện; danh dự… khác nào được uống mười thang thuốc bổ miễn phí mỗi ngày, sao giờ lại tuyệt nghiệp thế? Anh bảo bề ngoài thì vậy, phấn khởi, vui vẻ, sảng khoái… nhưng thực tế mới thật đáng sợ. Người ta tranh nhau được khen. Chuyện vẽ cho nhọ trên mặt đối phương nhiều hơn mặt mình để so bó đũa tìm cột cờ xưa như trái đất rồi, giờ là thời đại của “chạy khen”. Hội đồng không xét, người ta gặp riêng để được khen. Tỉnh không xét, người ta xuống trung ương để xin trung ương chiếu cố. Ôi, thói đời loạn đến thế là cùng(?)

       Chị nhà báo khuyên anh thi đua khen thưởng đừng to tát thế, bất quá đấy cũng chỉ là bệnh hoắng thành tích, hoắng nổi tiếng, hoắng danh vọng… thôi mà. Vẫn còn nhiều người tốt như anh đấy thôi, dù áp lực nào thì anh cũng không thể cho cái người không xứng đáng được khen kia một lời khen…

       Có điều, người tốt thời nay thường vắng giảm niềm tin và sự kiên định.

       Vì rằng, càng làm nhiều việc tốt bao nhiêu, thì lại nhận được ít tốt đẹp bấy nhiêu… ./

Mường Ảng, 17.12.2010